เนื้อหานี้สำหรับ ม.6 เท่านั้น

1.หลักการแก้ปัญหา

ในชีวิตประจำวันทุกคนจะต้องเคยพบกับการแก้ปัญหาต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการแก้ปัญหาทางด้านการเรียน การงาน การเงิน ฯลฯ ซึ่งแต่ละคนก็มีวิธีในการแก้ปัญหาแตกต่างกันไป แต่ถ้านำวิธีการแก้ปัญหาต่างๆ มาศึกษาพิจารณา จะพบว่าสามารถสรุปเป็นทฤษฏีได้ นักวิชาการทางด้านการศึกษาที่ให้ความสนใจศึกษาในเรื่องเหล่านี้ ส่วนใหญ่มักจะสรุปตรงกันว่า การเรียนรู้วิธีการแก้ปัญหาเป็นการเรียนรู้ในระดับสูงที่ต้องอาศัยความสามารถ ความรู้ ประสบการณ์ของผู้เรียนรู้ ก่อนที่จะทราบถึงกระบวนการที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา

กระบวนการแก้ปัญหา
จากการศึกษาพฤติกรรมของมนุษย์เกี่ยวกับวิธีการเรียนรู้และวิธีการแก้ปัญหา พบว่ากระบวนการที่ทำให้ประสบผลสำเร็จในการแก้ปัญหาควรมีขั้นตอน ดังนี้

1. การวิเคราะห์และกำหนดรายละเอียดของปัญหา (State the problem)
สิ่งแรกที่ต้องใช้ในการแก้ปัญหาคือทำความเข้าใจกับปัญหา โดยแยกให้ออกว่าสิ่งใดเป็นความต้องการของปัญหา มีข้อมูลอะไรมาให้และเงื่อนไขอย่างไรเช่น ให้สร้างชิ้นงานจากจินตนาการหนึ่งเรื่อง ต้องพิจารณาว่าโจทย์ให้สร้างงานเรื่องอะไร มีข้อมูลที่กำหนดมาอย่างไรและต้องสร้างจำนวนกี่ชิ้นเป็นต้น

2. วางแผนในการแก้ปัญหา(Tools and Algorithm development) กำหนดวิธีการแก้ปัญหา เช่น รูปแบบของชิ้นงานควรมีลักษณะอย่างไร มีภาพและข้อความอย่างไรบ้าง ตลอดจนรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับปัญหาเพิ่มเติมเป็นต้น

3. การดำเนินการแก้ปัญหาตามแนวทางที่วางไว้(Implementations)
เมื่อได้วางแผนแล้วก็ดำเนินการแก้ปัญหา ระหว่างการดำเนินการแก้ปัญหาอาจทำให้เห็นแนวทางที่ดีกว่าวิธีที่คิดไว้ ก็สามารถนำมาปรับเปลี่ยนได้

4. การตรวจสอบ (Refinement)
เมื่อได้วิธีการแก้ปัญหาแล้วจำเป็นต้องตรวจสอบว่า วิธีการแก้ปัญหาได้ผลลัพธ์ถูกต้องหรือไม่

ตัวอย่าง

กิจกรรมการแก้ไขปัญหา

บุรุษไปรษณีย์จำเป็นต้องเดินทางไปเก็บจดหมายที่ตู้ไปรษณีย์และนำกลับมายังที่ทำการไปรษณีย์สาขาใหญ่ ให้หาว่าเส้นทางไหนใช้เวลาในการเดินทางน้อยที่สุด และเดินทางเป็นเวลากี่หน่วย จากรูป ตัวเลขที่รูปเป็นหน่วยของเวลาที่ใช้ในการเดินทางจากตู้ไปรษณีย์หนึ่งไปยังอีกแห่งหนึ่ง และ A คือจุดเริ่มต้น และ H คือที่ทำการไปรษณีย์สาขาใหญ่

การแก้ปัญหานี้ที่ถูกต้องควรหาเวลาที่ใช้ในการเดินทางของแต่ละเส้นทางแล้วพิจารณาว่าเส้นทางไหนใช้เวลาน้อยที่สุด จากปัญหาที่กำหนดเส้นทางทั้งหมดที่สามารถเดินทางได้มี 5 เส้นทางและเวลาที่ใช้ในแต่ละเส้นทางเป็นดังนี้
1. A -->B--> E--> H = 8
2. A -->B--> C--> H = 12
3. A -->C--> H = 13
*4. A -->D--> F--> H = 7
5. A -->D-->F -->G-->H = 8

*เส้นทางที่ดีที่สุดคือเส้นทางที่4

สำหรับใครมีข้อสงสัยเพิ่มเติมให้ติดต่อครูนัฐพลที่ห้องคอมพิวเตอร์หรือ krudoi@msn.com

การบ้าน ให้ทำลงในสมุด ทุกคน

ตอนที่ 1

1.ให้เติมเลข 1 ถึง 6 ในวงกลมที่จัดวางดังรูป โดยที่ตัวเลขในวงกลมจะต้องไม่ซ้ำกันและผลรวมของตัวเลขในวงกลมที่เรียงกันแต่ละด้านมีค่าเท่ากัน (ผลรวมมี4คำตอบคือ 9 10 11 12) ให้ทำทั้ง

2.การจำลองความคิดเป็นข้อความ

จากขั้นตอนการแก้ปัญหา จะเห็นว่าขั้นตอนที่สำคัญในการแก้ปัญหาคือการวางแผน ผู้ที่สามารถวางแผนในการแก้ปัญหาได้ดี นอกจากจะต้องใช้ประสบการณ์ ความรู้ และความมีเหตุผล แล้วยังควรรู้จักวางแผนให้เป็นขั้นตอนและเป็นระเบียบ เช่น การจำลองความคิดให้เป็นข้อความ จะช่วยให้สามารถแก้ปัญหาได้ดีโดยเฉพาะปัญหาที่ยุ่งยากซับซ้อน ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นการจำลองความคิดในการวางแผนแก้ปัญหาหรือดำเนินงานเป็นข้อความ

ตัวอย่าง การวางแผนทำบะหมี่น้ำโดยใช้บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป โดยสามารถจำลองความคิดเป็นข้อความ ได้ดังนี้

ตัวอย่าง การคำนวณหาพื้นที่สามเหลี่ยมซึ่งกำหนดฐานและความสูง

ตัวอย่าง การวางแผนไปโรงเรียน